MUỖI VẰN VÀ SỐT XUẤT HUYẾT
Sốt xuất huyết (SXH) là bệnh truyền nhiễm do virus Dengue gây ra. Đây có lẽ là căn bệnh mà tất cả chúng ta đều đã được nghe nói thường xuyên; nhưng chúng tôi hy vọng bạn sẽ đọc kỹ bài này để hiểu được tầm quan trọng và cách phòng chống căn bệnh này.
Mối đe dọa
Mối nguy hiểm của SXH nằm ở chỗ là chưa có thuốc điều trị đặc hiệu cũng như vaccin. SXH có thể gặp ở cả trẻ em và người lớn; bệnh có thể rất nhẹ, nhưng cũng có thể diễn tiến rất nặng. Ở Việt Nam, bệnh lưu hành trên cả nước, cả ở thành thị lẫn nông thôn. Thật ra, bệnh xảy ra suốt năm, nhưng khi những cơn mưa về, muỗi vằn phát triển mạnh nhất thì SXH lại bùng phát thành dịch. Như vậy, hiện chúng ta đang ở trong mùa dịch đấy bạn nhé!
Muỗi vằn – Vector truyền bệnh
Bạn biết không, muỗi vằn, tên khoa học là Ades aegypti, được các nhà lâm sàng gọi là “vector truyền bệnh“. Đó là do bản thân muỗi vằn không mang virus Dengue một cách tự nhiên, mà chỉ nhiễm virus này khi đốt người bị SXH. Virus sẽ nhân lên trong cơ thể muỗi, và được truyền sang những người xung quanh thông qua việc chích đốt. Như bạn dễ dàng thấy trong hình, tên muỗi vằn xuất phát từ những đốm trắng trên nền đen ở thân và chân của muỗi. Muỗi vằn thích đẻ trứng ở những dụng cụ chứa nước sạch, hay nước đọng ở chậu cây cảnh, ở vật dụng khác quanh nhà. Muỗi vằn cũng đặc biệt thích đậu ở các góc tối trong nhà, trên quần áo, đồ dùng trong nhà. Muỗi vằn thường đốt người vào ban ngày, nhất là vào sáng sớm và chiều tối.
Triệu chứng và dấu hiệu cảnh báo
Sau khi bị muỗi vằn mang virus Dengue đốt từ 3-14 ngày, triệu chứng của SXH sẽ xuất hiện. Bệnh thường khởi phát bằng sốt cao đột ngột, đau cơ khớp, buồn nôn và nôn, sau đó nổi những chấm đỏ li ti ở tay chân, hay chảy máu cam, chảy máu chân răng hoặc kinh nguyệt kéo dài. Bệnh thường kéo dài từ 2 – 7 ngày, và sau đó lại cần thêm một khoảng thời gian khá dài để hồi phục hoàn toàn.
Ở đây, chúng tôi xin cung cấp thêm những triệu chứng được gọi là “dấu hiệu cảnh báo” của SXH Dengue nặng. Bạn tuyệt đối không được chần chừ mà phải mang bé yêu đến cơ sở y tế để khám ngay khi có một trong những “dấu hiệu cảnh báo” này ở trẻ nghi ngờ bị SXH nhé:
+ vật vã, lừ đừ, li bì
+ đau bụng
+ nôn nhiều
+ xuất huyết niêm mạc
+ tiểu ít
Khi có “dấu hiệu cảnh báo”, trẻ bị SXH sẽ được nhập viện và theo dõi sát, nhằm ngăn ngừa diễn tiến bệnh nặng hơn, gây sốc và tổn thương nhiều cơ quan trong cơ thể.
Một điều quan trọng cần ghi nhớ: thuốc hạ sốt duy nhất sử dụng an toàn trong SXH là paracetamol (biệt dược: Efferalgan, Hapacol,..). Các thuốc khác có thể làm tình trạng rối loạn đông máu sẵn có của bệnh trầm trọng thêm đấy bạn.
Như vậy, để phòng ngừa SXH cho gia đình mình và người xung quanh, điều quan trọng là phải diệt “muỗi vằn” và tránh để muỗi cắn.
Diệt “muỗi vằn” có phải là chuyện khó?
Đất nước ta ở xứ nhiệt đới cho nên dù hạn chế thế nào thì quanh chỗ bạn sống cũng ít nhiều có muỗi. Vậy nên không thể chủ quan bạn ạ!
• Hãy dẹp bỏ tất cả những chỗ mà muỗi có thể sinh đẻ và phát triển như chỗ ẩm ướt, nước đọng.
• Nhớ thay nước lọ hoa, đậy kín những dụng cụ chứa nước,…bạn nhé!
• Bạn có thể nuôi các loại cá vừa xinh xắn vừa diệt được lăng quăng trong các dụng cụ chứa nước nữa đấy!
Phòng ngừa “muỗi vằn” chích đốt như thế nào?
Chỉ cần mở internet, bạn có thể tìm ra rất nhiều cách để phòng chống muỗi, chúng tôi chỉ tóm tắt lại một vài cách phổ biến mà bạn có thể áp dụng dễ dàng:
• Ngủ mùng (đừng quên “muỗi vằn” thường chích đốt vào ban ngày)
• Dùng thuốc xịt muỗi, thiết bị đuổi muỗi bằng máy siêu âm, đèn diệt muỗi, máy xông muỗi được thiết kế khá gọn, nhỏ vừa có tác dụng phòng chống muỗi vừa là chiếc đèn ngủ tiện dụng.
• Thoa kem chống muỗi (nhớ thoa lại sau khi hết thời gian tác dụng của thuốc theo hướng dẫn sử dụng). Một điều cần lưu ý là bạn nên đọc kỹ hướng dẫn sử dụng xem kem chống muỗi này có được cấp phép lưu hành của Bộ Y tế không nhé và cũng phải xem phù hợp cho lứa tuổi của con bạn hay không? Trên thị trường có một số loại kem chống muỗi thường gặp như: dầu chống muỗi Johnson’s dùng cho trẻ trên 6 tháng tuổi, Soffell chỉ dùng cho trẻ trên 4 tuổi.
• Nên lắp cửa lưới ngăn côn trùng, mắc rèm che cửa sổ để hạn chế muỗi bay vào.
Lưu ý quan trọng: Nếu trong gia đình có người mắc SXH, đừng quên cho nằm mùng để tránh bị muỗi đốt (thành nguồn lây truyền cho người khác) và báo ngay cho cơ quan y tế để được phun thuốc xịt muỗi bạn nhé!
TS. BS. Phạm Diệp Thuỳ Dương – BS. Đào Nguyễn Phương Linh
Từ khóa liên quan: dấu hiệu cảnh báo, lăng quăng, muỗi vằn, sốt xuất huyết, virus Dengue
