CHĂM SÓC RỐN CHO TRẺ SƠ SINH

Dây rốn là nhịp cầu vận chuyển các chất dinh dưỡng giữa mẹ và bé trong suốt giai đoạn bào thai. Dây rốn bao gồm các mạch máu ở giữa và phần thạch Wharton khá trong suốt ở xung quanh. Khi bé chào đời, nhân viên y tế sẽ kẹp và cắt dây rốn, làm tắc các mạch máu. Đoạn còn lại được gọi là cuống rốn. Khi tiếp xúc với môi trường bên ngoài, mô thạch Wharton biến đổi  sậm màu lại, khô dần, giúp cuống rốn rụng đi.

Trong ngày đầu sau sinh, các mạch máu cuống rốn vẫn còn hở nên dễ bị nhiễm trùng. Do đó, nhân viên y tế sẽ dùng  gạc vô trùng bảo vệ cuống rốn rồi cố định nhẹ nhàng bằng băng thun vòng quanh bụng bé.

Khi cuống rốn héo và các mạch máu rốn tắc hoàn toàn (thường sau khoảng 24 giờ đầu tiên), nhân viên y tế sẽ tháo kẹp rốn. Lúc này, cuống rốn cần được để thoáng, giữ sạch thì thạch Wharton mới khô và cuống rốn mới rụng được. Ngược lại, nếu bị bịt kín, cuống rốn sẽ ẩm ướt khó rụng, các chất xuất tiết từ cuống rốn sẽ là môi trường tốt cho vi khuẩn phát triển gây nhiễm trùng rốn. Nhiễm trùng rốn có thể gây các biến chứng hết sức nặng nề như thuyên tắc tĩnh mạch, nhiễm khuẩn huyết, thậm chí là uốn ván hay tử vong.

Bình thường, rốn sẽ rụng  trong khoảng 5 – 15 ngày sau sanh. Trong thời gian này, bạn cần chăm sóc rốn đúng cách và quan sát quá trình rụng rốn của bé yêu thật cẩn thận bạn nhé!

Nguyên tắc chăm sóc rốn cho bé là “không băng, không bôi, không rửa khi rốn không dơ”. Nguyên tắc này có nghĩa là:

– Để hở rốn sau khi đã tháo kẹp rốn, chứ không băng kín phải như cách chăm sóc cũ. Điều  này giúp giữ cuống rốn luôn khô thoáng. Quan điểm này đã được Viện Hàn lâm Nhi Khoa Hoa Kỳ và Tổ chức Y tế Thế giới khuyến cáo. Bạn lo lắng là vi khuẩn từ bên ngoài sẽ gây nhiễm vào rốn? – Không đâu bạn ạ! Khi mẹ ôm bé, da mẹ áp vào rốn và vùng da quanh rốn của bé; các vi khuẩn thường trú (có lợi) trên da mẹ sẽ được truyền qua cho bé, tạo phổ vi khuẩn thường trú có lợi bảo vệ da bé khỏi sự xâm nhập của vi khuẩn có hại từ ngoài vào. Khi quấn tã cho bé, hãy gấp bờ trên tã ra ngoài và xuống dưới, tránh bao bọc làm ẩm rốn cũng như tránh nước tiểu, phân vấy vào rốn. Nếu mặc quần áo kín bụng cho bé, hãy chọn loại rộng rãi tránh cọ xát; bạn cũng có thể chọn cho bé yêu trang phục “cut – out” để hở rốn đấy bạn. – Không bôi bất kỳ chất gì vào rốn, kể cả kháng sinh, cồn iod, dầu gió, tiêu bột, …Các chất này có thể thấm qua làn da mỏng manh của bé, làm tổn thương, kích ứng hoặc gây nhiễm độc (tham khảo thêm bài Chăm sóc làn da của bé trong những tháng đầu đời)

– Không rửa rốn nếu rốn vẫn khô sạch; vì rửa sẽ làm rốn ướt lại, chậm rụng hơn. – Nếu cuống rốn có rỉ dịch hay máu, hãy lau sạch với gòn sạch và nước muối sinh lý (natri clorid 9%o) rồi lau khô lại bằng gòn sạch và tiếp tục để thoáng. Không nên rửa rốn bằng cồn vì có thể gây kích ứng làn da mỏng manh của bé và làm rốn chậm rụng. Hãy lau kỹ cả các nếp gấp sâu quanh rốn. Rốn không có thần kinh, nên bạn sẽ không gây đau cho bé đâu, hãy yên tâm bạn nhé!

Khi cuống rốn khô dần, hãy để rụng một cách tự nhiên. Ngay cả lúc cuống rốn chỉ còn bám rất ít vào chân rốn, bạn cũng đừng cố gắng kéo hay bứt ra nhé! Nếu bị kéo ra quá sớm, chân rốn có thể chảy máu liên tục.

Đôi khi, thay vì lành hẳn, rốn rụng để lại mô sẹo màu hồng được gọi là u hạt rốn (hay chồi rốn). Các u hạt này rỉ 1 tí dịch hơi đục ánh vàng và thường sẽ tự mất trong khoảng một tuần. Hãy rửa rốn với nước muối mỗi ngày 1 lần trong khi đợi u hạt rốn tự mất.

Cho đến khi rốn lành hẳn (hết cả u hạt rốn), nhớ tránh làm ướt rốn nhé bạn. Đừng nhúng bé vào chậu tắm để mà chỉ gội đầu rồi lau thân bé bằng khăn ướt thôi.

Bạn hãy mang bé đến gặp bác sĩ chuyên khoa khi có một trong các dấu hiệu sau:

– Rốn có mùi hôi, nước vàng hay mủ từ gốc chân rốn chảy ra.

– Da xung quanh chân rốn sưng đỏ

– Chảy máu rốn không cầm được.

– Rốn không rụng sau quá 3 tuần

– U hạt rốn kéo dài hơn 7 ngày, tiết quá nhiều dịch hay dịch lợn cợn.

Cuống rốn vốn là một vật kỉ niệm đáng yêu mà các bà mẹ vẫn thường lưu giữ, thể hiện sự gắn kết thương yêu tuyệt đối giữa mẹ và con. Hãy chăm sóc rốn cho bé yêu thật tốt để vật quý giá ấy rụng một cách tự nhiên, và không để lại nỗi lo ngại nào bạn nhé!

TS. Phạm Diệp Thùy Dương – BS. Đào Nguyễn Phương Linh

Từ khóa liên quan: băng rốn, chồi rốn, nhiễm trùng rốn, rốn rụng, rửa rốn, u hạt rốn