DINH DƯỠNG KHI CHO CON BÚ SỮA MẸ

Một băn khoăn thường gặp trong giai đoạn sau sinh là bà mẹ nên ăn gì để sữa mẹ dồi dào và bổ dưỡng nhất. Nếu ăn uống rất kiêng khem (ví dụ cơm trắng với thịt kho tiêu, kiêng tôm, cua, trái cây, rau cải tươi,… ) thì liệu sữa mẹ có thiếu chất dưỡng chất không? Và có cần ăn  kiêng không?

• Nói về thể tích sữa: Bình thường, lượng sữa mẹ được tiết ra thay đổi một cách sinh lý theo từng giai đoạn trong quá trình tạo sữa: sữa non (7 ngày đầu) rất ít trong 24 giờ đầu (chỉ khoảng 15 ml), tăng dần mỗi ngày, đạt đến hàng lít ở sữa vĩnh viễn. Bên cạnh đó, bất kỳ yếu tố nào làm giảm số lần bú mẹ, làm bé bú không sạch vú hay làm mẹ lo âu đều có thể làm giảm sữa được tiết ra. Trong tình trạng bệnh lý (ví dụ mẹ thiếu dinh dưỡng nặng, mẹ mất nước cấp thật sự nặng nề do ói, tiêu chảy,…), lượng sữa có thể giảm. Nếu tình trạng này đủ nặng thì sữa ngừng tiết hẳn.
• Nói về thành phần sữa: theo những nghiên cứu lớn và toàn diện tại Mỹ, dù mẹ ăn uống thiếu chất thì lượng đạm, bột đường, béo, acid folic, và hầu hết các khoáng chất chính yếu trong sữa mẹ vẫn được đảm bảo đủ cho sự phát triển của trẻ. Khi mẹ cho con bú, năng lượng và các chất dinh dưỡng trong sữa trước tiên được lấy từ thức ăn hàng ngày của mẹ. Nếu mẹ ăn uống dư thừa, phần dư ra sẽ được tích trữ làm mẹ lên cân. Nếu mẹ ăn uống kiêng khem, thiếu thốn, trong giai đoạn đầu, các thành phần trong sữa mẹ sẽ được duy trì bằng nguồn dinh dưỡng dự trữ trong cơ thể mẹ. Tuy nhiên, về lâu dài, nguồn này sẽ cạn kiệt; và khi đó, thành phần dinh dưỡng của sữa sẽ sụt giảm.Chi tiết hơn, khi chế độ ăn của mẹ thay đổi thì:
  

  + Các khoáng chất (Canxi, Phospho, Magne, …) không đổi
  + Tổng lượng chất béo, lượng cholesterol và triglycerid không đổi; nhưng thành phần axit béo và lượng DHA dễ thay đổi (chú ý là cá hồi, cá cơm đều làm tăng lượng DHA!)
  + Tổng lượng đạm ít thay đổi
  + Các vitamin B6, B12, A, D rất thay đổi…

  Như vậy, bà mẹ cho con bú nên ăn uống đầy đủ chất dinh dưỡng, trước tiên để bảo đảm sức khỏe bản thân tốt; kế đến là cho dinh dưỡng của bé về lâu dài.

  Việc kiêng cữ thịt bò, tôm, cua, hay trái cây, rau cải tươi sau khi sinh hoàn toàn không cần thiết. Nhiều bà mẹ sinh xong lại bắt đầu kiêng ăn các thực phẩm “nổi tiếng” gây dị ứng vì sợ ngứa, sẹo lồi, …. Nếu trước đây bà mẹ đã có thể ăn các món này thì vẫn nên tiếp tục ăn sau sinh. Sẹo lồi hay không hoàn toàn là vấn đề cơ địa, chứ không do chế độ ăn. Bà mẹ sinh mổ cũng không cần kiêng gì đặc biệt.

  Hơn nữa, các nghiên cứu cho thấy một điều thú vị là nếu bà mẹ ăn uống đa dạng khi cho con bú thì bé dễ chấp nhận nhiều loại thức ăn hơn khi ăn dặm; ngược lại, mẹ kiêng khem thì bé sẽ kén ăn hơn. Điều này được giải thích là do thực phẩm trong chế độ ăn uống của mẹ làm thay đổi (một cách tinh tế) hương vị của sữa mẹ.

  Khi nuôi con bằng sữa mẹ, bà mẹ thường cần thêm 500 Kcal/ ngày, tương đương với 1 bữa ăn. Nếu lao động nặng hay vận động thể dục nhiều, bà mẹ cần ăn nhiều hơn. Nguyên tắc lớn nhất trong dinh dưỡng khi cho con bú mẹ rất đơn giản, là “ĐÓI ĂN – KHÁT UỐNG”. Các bà mẹ cần lắng nghe cơ thể mình, khi cảm thấy khát thì uống sữa hay nước, khi cảm thấy đói thì ăn, không nên áp lực quá.

  Tóm lại, khi cho con bú mẹ, chế độ dinh dưỡng phong phú, cân bằng và hợp lý luôn là cần thiết cho cả mẹ lẫn con.

Từ khóa liên quan: bú mẹ, chất lượng, dinh dưỡng