RUNG LẮC TRẺ, CHUYỆN NHỎ MÀ KHÔNG NHỎ !

Trong thời gian gần đây, các báo có đăng tin vài trường hợp trẻ bị người lớn đánh, đập vào gáy, vào đầu trong lúc giận dữ và đã tử vong vài giờ sau đó. Khám nghiệm pháp y các trẻ này cho thấy chấn thương sọ não; và động tác đánh, đập gây ra chấn thương này thường được nhớ lại dễ dàng. Tuy nhiên, trong y học còn có một hội chứng chấn thương não bộ, mà các hành động gây chấn thương ít thô bạo hơn, nhưng cũng nguy hại không kém: Hội chứng trẻ bị lắc (Shaken baby syndrome).

Đây là một chấn thương não nghiêm trọng do rung lắc mạnh xảy ra ở trẻ dưới 5 tuổi, thường nhất là trẻ dưới 1 tuổi. Do cơ cổ yếu, đầu to và nặng so với mình, khi bị lắc mạnh, não bộ mỏng manh của trẻ nhỏ sẽ di chuyển tới lui bên trong hộp sọ theo quán tính và dội vào hộp sọ cứng, làm rách mô não, mạch máu và thần kinh, gây ra các tổn thương bầm dập, sưng nề và xuất huyết não. Chỉ cần lắc một trẻ mới sinh vài giây là đã có thể gây tổn thương não không hồi phục rồi đấy bạn!

Trong trường hợp nặng, trẻ có thể có các triệu chứng: kích thích, li bì, ăn bú kém, nôn, co giật, liệt,… , hôn mê, thậm chí tử vong. Nếu sống sót, trẻ có thể bị mù, điếc, chậm phát triển hay động kinh. Trong trường hợp nhẹ, trẻ có thể có vẻ hoàn toàn bình thường ngay sau khi bị lắc, nhưng lại có vấn đề về sức khỏe, học tập hoặc hành vi sau này.

Người lớn rung lắc trẻ nhỏ đôi khi chỉ do giận dữ, vì bé khóc quá lâu không dỗ được (ví dụ khi bé có cơn khóc co thắt hay khi vòi vĩnh một món đồ chơi); nhưng thường nhất là chỉ để đùa giỡn với bé (tung bé lên rồi chụp, lúc lắc bé mạnh, … cho bé vui) hay chỉ đơn giản là đưa võng thật mạnh… Tuy vậy, nếu bạn chỉ xốc nhẹ bé trên đầu gối, khi bé rơi nhẹ, hoặc ngay cả khi chơi hơi mạnh bạo thì không gây ra hội chứng trẻ bị lắc.

Khi nghi ngờ bé bị lắc, hãy đưa bé đi khám ngay bạn nhé. Các xét nghiệm chẩn đoán hình ảnh (Xquang, CT, MRI) hay khám mắt có thể giúp phát hiện được tổn thương.

Hội chứng trẻ bị lắc có thể phòng ngừa được, nếu bạn hiểu được các tình huống nguy cơ và tránh để nó xảy ra. Khi bạn không thể giữ bình tĩnh với bé, nhớ tìm người giúp đỡ. Và nếu không có ai để giúp bạn lúc đó, hãy đặt bé vào 1 chỗ an toàn và tránh ra chỗ khác vài phút. Đừng đùa giỡn, rung lắc bé quá mạnh tay. Và điều quan trọng là nhớ nói về vấn đề này với tất cả mọi người trong gia đình, kể cả người giúp việc, người trông trẻ bạn nhé!

TS. BS. Phạm Diệp Thùy Dương – ĐH Y Dược TPHCM

Từ khóa liên quan: chấn thương, hội chứng, Hội chứng trẻ bị lắc, Shaken baby syndrome, trẻ bị lắc